Aganefnd HSÍ | Úrskurður 08.05.'26

Aganefnd HSÍ | Úrskurður 08.05. '26

Úrskurður aganefndar 8. maí 2026

Málavextir: 

Með bréfi framkvæmdastjóra HSÍ, dags. 7. maí 2026, sem barst aganefnd þann sama dag, var þess óskað að aganefnd tæki til meðferðar atvik er átti sér stað í leik ÍBV og Vals í úrslitakeppni Olís-deildar kvenna, sem fram fór þann 5. maí 2026. Í bréfinu kemur fram að skrifstofu HSÍ hafi borist erindi vegna málsins og málinu sé beint til aganefndar á grundvelli 18. gr. reglugerðar HSÍ um agamál. 

Í því erindi sem barst skrifstofu HSÍ er atvikinu sem um ræðir lýst svo:

Atvikið átti sér stað á 32. mínútu leiksins, þar sem leikmaður Vals varð fyrir niðrandi og homófóbískum ummælum úr stúku af hálfu stuðningsmanna leiksins. 

Á umræddum tíma var hrópað: 

„Hafdís fílar skæri”.

Ummælin vísa augljóslega með kynferðislegum og niðrandi hætti til kynhneigðar leikmannsins, sem er lesbía. Um er að ræða ósmekklega, særandi og homófóbíska framkomu sem á engan hátt á heima innan íslensks handknattleiks eða í íþróttastarfi almennt. 

Meðfylgjandi erindinu var myndband þar sem heyra má a.m.k. einn stuðningsmann ÍBV viðhafa framangreind ummæli, a.m.k. í tvígang.

Í bréfi framkvæmdastjóra HSÍ kemur fram það sé mat framkvæmdastjórans að framangreind ummæli séu ekki í anda íþróttarinnar og skaði ímynd hennar út á við. Beri HSÍ skylda samkvæmt eigin reglum og siðareglum að tryggja öruggt umhverfi fyrir alla leikmenn, óháð kynhneigð.

Var handknattleiksdeild ÍBV gefinn frestur til að skila inn greinargerð vegna málsins, fyrir kl. 16.00 föstudaginn 8. maí 2026. Hefur greinargerðin borist aganefnd.

Þann 7. maí 2026 birti handknattleiksdeild ÍBV yfirlýsingu vegna málsins. Kemur þar m.a. fram að handknattleiksdeild ÍBV fordæmi alla mismununun og harmi þau orð sem látin voru falla af stuðningsmanni ÍBV gagnvart leikmanni Vals umrætt sinn. Tekið hafi verið á málinu og umræddur stuðningsmaður settur í tímabundið bann. Þá var leikmaður Vals sem ummælin beindust að beðinn afsökunar fyrir hönd handknattleiksdeildar ÍBV.

Í greinargerð ÍBV kemur m.a. fram að sú hegðun sem hér er fjallað um sé óásættanleg og enginn leikmaður eigi að þurfa upplifa slíka framkomu á íþróttavelli. Íþróttir eigi að sameina fólk, skapa gleði, öryggi og virðingu en ekki vera vettvangur fyrir niðrandi orð eða útilokun. Sé málið litið alvarlegum augum innan félagsins. Tekið er fram að rætt hafi verið við þann stuðningsmann sem sagður er hafa viðhaft ummælin og honum gert ljóst að hegðunin fari gegn gildum félagsins. Hafi umræddur stuðningsmaður verið settur í tímabundið bann frá leikjum á vegum ÍBV. Þá hafi verið fundað með stuðningsmannasveit félagsins þar sem skýr skilaboð hafi verið send um að hegðun sem þessi verði ekki liðin. ÍBV vilji standa vörð um að allir einstaklingar, óháð kyni, kynhneigð eða bakgrunni geti tekið þátt í íþróttum og verið á íþróttaviðburðum án þess að þurfa að óttast niðrandi framkomu eða fordóma. Í greinagerðinni er að auki byggt á því að stuðningsmenn ÍBV hafi í gegnum tíðina verið stór og jákvæður hluti af þeirri stemningu sem skapast hafi í kringum úrslitakeppni HSÍ, ekki síst í kvennahandbolta. Er þar áréttað að félagið harmi umrætt atvik einlæglega og muni ÍBV áfram leggja sitt af mörkum til að skapa jákvæða og örugga menningu í kringum íþróttaviðburði.

Forsendur aganefndar: 

Samkvæmt 18. gr. reglugerðar um agamál er málskotsnefnd, stjórn eða framkvæmdastjóra HSÍ heimilt að vísa til aganefndar hvers konar atvikum, óíþróttamannslegri háttsemi, ósæmilegri framkomu eða háttsemi sem getur skaðað ímynd handknattleiksíþróttarinnar, hvort sem viðkomandi hefur tekið þátt í leiknum eða ekki.

Í 17. gr. reglugerðar um agamál er fjallað um brot áhorfenda og samkvæmt greininni er aganefnd m.a. heimilt að beita félag viðurlögum, ef áhorfendur gerast sekir um vítaverða framkomu gagnvart leikmönnum.

Í siðareglum HSÍ, sem eiga við um alla aðila innan aðildarfélaga HSÍ og í öllu starfi og viðburðum sem skipulagðir eru af handknattleikshreyfingunni, er enn fremur kveðið skýrt á um skyldu til að gæta jafnræðis og varast að misbjóða virðingu einstaklinga eða hópa, m.a. á grundvelli kynhneigðar. Jafnframt segir þar berum orðum að allri mismunun sé hafnað. 

Aganefnd hefur kynnt sér gögn málsins, þ.m.t. myndbandsupptöku og greinargerð ÍBV. Er það mat aganefndar að óumdeilt sé að a.m.k. einn stuðningsmaður ÍBV hafi haft í frammi þau ummæli gagnvart leikmanni Vals sem áður er lýst. Tekið er fram að af þeirri upptöku sem aganefnd hefur undir höndum heyrast ummælin a.m.k. í tvígang en ekki er unnt að meta hvort þau voru höfð í frammi af einum eða fleiri aðilum.

Aganefnd tekur fram að ummæli þau sem fjallað er um í þessu máli fela í sér gróft brot á grunngildum íþróttahreyfingarinnar. Að veitast að leikmanni með vísan til kynhneigðar hennar er atlaga að mannlegri reisn leikmannsins og andstætt öllu því sem íþróttir standa fyrir.

Almenn siðferðisvitund í nútíma þjóðfélagi gerir ríka kröfu um umburðarlyndi, virðingu og jafnrétti. Fordómar og hatursorðræða eiga hvorki heima á leikvelli, í áhorfendastúku né annars staðar í íslensku samfélagi. Slík hegðun verður ekki liðin undir neinum kringumstæðum. Íþróttavellir eiga að vera öruggur vettvangur fyrir alla þátttakendur, óháð kynhneigð þeirra eða öðrum persónuþáttum.

Það er mat aganefndar að framkoma áhorfanda eða áhorfenda á ábyrgð ÍBV sem hér er vikið að, teljist vítaverð og ósæmileg í skilningi 18. gr. reglugerðar um agamál, sbr. einnig 17. gr. sömu reglugerðar. Þá er framkoman ósmekkleg og særandi gagnvart þeim leikmanni Vals sem hún beindist að og til þess fallin að valda íþróttinni álitshnekki. Aðildarfélög bera ábyrgð á stuðningsmönnum sínum og ber að tryggja að framkoma þeirra sé innan þeirra marka sem lög og siðareglur HSÍ setja. Telur nefndin því rétt að gera ÍBV refsingu vegna málsins.

Handknattleiksdeild ÍBV hefur brugðist við þeirri háttsemi sem hér er til umfjöllunar, með afsökunarbeiðni og með því að banna tímabundið þeim stuðningsmanni sem sagður er hafa haft ummælin frammi að sækja leiki liðsins. 

Samkvæmt 17. og 21. gr. reglugerðar HSÍ um agamál er aganefnd heimilt að sekta félag þar sem leikur fer fram vegna brota áhorfenda. Með vísan til alls framangreinds er handknattleiksdeild ÍBV gerð sekt og telst hún hæfilega ákveðin 150.000,-. 

Úrskurðarorð:

Handknattleiksdeild ÍBV skal greiða sekt til HSÍ, að fjárhæð kr. 150.000,- vegna brots áhorfanda á leik ÍBV og Vals í úrslitakeppni Olís-deildar kvenna er fram fór þann 5. maí 2026.

Úrskurðinn kváðu upp Sverrir Pálmason, Arnar Kormákur Friðriksson og Ágúst Karl Karlsson.